دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله مطالعات ایرانی 1735-0700 24 47 2025 06 22 Thematic Analysis and Classification Related Researches with a Thousand and One Nights (Based on Persian Printed Research until the End of 1400) طبقه ‎بندی و تحلیل موضوعی پژوهش های مرتبط با هزارویکشب (براساس پژوهش‌های چاپی فارسی تا پایان1400) 1 25 4881 10.22103/jis.2025.25138.2720 FA سیمین بختیاری منفرد دانشگاه تربیت مدرس نجمه دری عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس غلامحسین غلامحسین زاده دانشگاه تربیت مدرس فریده داودی مقدم دانشگاه شاهد Journal Article 2025 07 03 Purpose: Any work that has been more popular over the years and has been in the mind and language of people for a longer period of time; Accordingly, it will be a suitable platform for conducting wide and diverse studies and researches. This category of diversity and breadth often causes confusion for later researchers. One Thousand and One Nights is one of the most important works in the world, which has always been followed since its creation and is unique in terms of its influence on subsequent works. Method and Research: In this research, an attempt has been made to Descriptive-analytical method and using library research, relevant scientific researches are first counted and then categorized and analyzed based on the topic. The classification of researches has been done by taking into account the historical course and with regard to related and interdisciplinary fields, focusing on Persian literature, and it can provide a clear picture of the course of study and research in this subject for the use of researchers. Findings and Conclusions: Mother researches have a basic and reference role and other researches in the main sections are considered their debtors. The period under investigation is the last hundred years until the end of 1400. into subsets. Purpose: Any work that has been more popular over the years and has been in the mind and language of people for a longer period of time; Accordingly, it will be a suitable platform for conducting wide and diverse studies and researches. This category of diversity and breadth often causes confusion for later researchers. One Thousand and One Nights is one of the most important works in the world, which has always been followed since its creation and is unique in terms of its influence on subsequent works. Method and Research: In this research, an attempt has been made to Descriptive-analytical method and using library research, relevant scientific researches are first counted and then categorized and analyzed based on the topic. The classification of researches has been done by taking into account the historical course and with regard to related and interdisciplinary fields, focusing on Persian literature, and it can provide a clear picture of the course of study and research in this subject for the use of researchers. Findings and Conclusions: Mother researches have a basic and reference role and other researches in the main sections are considered their debtors. The period under investigation is the last hundred years until the end of 1400. into subsets. زمینه/هدف: هر اثری که در طول دوره‌ها با استقبال بیشتری مواجه شده و مدت‌زمان بیشتری در ذهن و زبان مردم ساری و جاری باشد؛ به ‌تبع آن بستری مناسب برای انجام مطالعات و پژوهش‏های گسترده و متنوع خواهد بود. همین مقولۀ تنوع و گستردگی، اغلب سردرگمی پژوهشگران متأخر را به دنبال دارد. هزارویک‌شب از جمله آثار بسیار مهم و مورد توجه در سراسر جهان است که از زمان پیدایش همواره مورد توجه و تتبع بوده‎است و از حیث تأثیرگذاری در آثار بعد از خود منحصربه‌فرد است. روش/رویکرد: در این پژوهش تلاش شده تا با روش توصیفی - تحلیلی و با استفاده از تحقیقات کتابخانه‌ای، پژوهش‌های معتبر علمی مرتبط، ابتدا احصا و سپس براساس موضوع دسته‌بندی و نقد و تحلیل شوند. طبقه‎بندی پژوهش‏ها با درنظرگرفتن سیر تاریخی و با توجه به حوزه‌های مرتبط و بینا‌رشته‌ای، با محوریت زبان فارسی انجام‌گرفته است و در تلاش است تصویر روشنی از خط سیر مطالعاتی و پژوهشی را در این موضوع، برای استفادۀ پژوهشگران ارائه دهد. یافته‌ها/نتایج: در این جستار یک‌صد اثر علمی –پژوهشی منتخب بررسی شده در پنج کلان دسته، طبقه‌بندی شده‌اند که عبارت‌اند از: پژوهش‎های مادر، ساختاری - روایی، محتوایی، بینارشته‎ای و تطبیقی. پژوهش‎های مادر نقش زیربنایی و مرجع دارند و پژوهش‏های دیگر در بخش‏های اصلی، وامدار آن‌ها محسوب می‏شوند. بازۀ زمانی مورد بررسی، یک‌صد سال اخیر تا پایان 1400 است. پژوهش‏های مرتبط با تحلیل‎های تطبیقی، ساختاری - روایی و محتوایی و بینارشته‎ای به ترتیب از بیشترین تا کمترین بسامد را به خود اختصاص داده‌اند و هرکدام به زیر‎مجموعه‏هایی تقسیم می‌شوند. همچنین پژوهش‏های حوزۀ تطبیقی جذاب‌ترین و زیرگروه بینارشته‏ای جدیدترین و کاربردی‏ترین پژوهش‏ها را تشکیل می‏دهند.

https://jis.uk.ac.ir/article_4881_21be4c703b97119fd3b2bb89845d2183.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله مطالعات ایرانی 1735-0700 24 47 2025 06 22 Analysis of the Myth of the Plant God in the Story of “Gadouli and the Cow” تحلیل اسطورة ایزد نباتی در قصة «گدولی و ماده گاو» 27 48 4882 10.22103/jis.2025.4882 FA عظیم جبّاره ناصرو دانشگاه جهرم Journal Article 2025 07 03 Purpose: Fertility rituals are one of the most frequent types of myths that encompass a wide range of world myths. This myth is the ancient man’s explanation of the rebirth of plants in spring, which has been manifested in various forms in all corners of the world. Demuzi/Temmuz, Attis, Adonis, Dionysus, Osiris, Baal, Persephone, Balder are the most famous plant gods in world myths. In Iranian mythology, Siavash is also among the plant gods whose adventures comprise a large part of the Shahnameh. In his field research, the author has recorded a legend that has remarkable similarities with other similar stories in world myths. This narrative has not been written down in any source before and, given that only a few old people remember this legend, it is on the verge of oblivion. The aim of this research is to record and analyze this narrative on the verge of oblivion. Method and Research: This article was written using a field and library method and a descriptive-analytical approach. Findings and Conclusions: The research findings show that the character of "Gadouli", who appears in this story as a plant god, has a special connection with nature and its greenery, like his other counterparts, from birth to death; in order to save nature and restore life and greenery to the world, the hero of the story fights with the drought demon who has bound the agent of birth - the cow - and by defeating him, the world becomes new again. In this folktale, like his other counterparts, the plant god is sent into the reed plant by a woman - who appears in this story as the lover. However, this woman/goddess, unlike similar stories, does not try to bring the plant god back. The presence of characters such as Gadouli, Mandani and Golbas, the prominent role of the Ounalaks in the story, the introduction of the cow as the agent of childbirth, and local and familiar places for the people of the region have given the story a local flavor and flavor. زمینه/ هدف: آیین‌های باروری یکی از گونه‌های پربسامد اساطیر است که بخش گسترده‌ای از اساطیر جهان را در خود جای داده است. این اسطوره، توجیه انسان عصر باستان از زندگی دوبارة گیاهان در فصل بهار است که به شکل‌های گوناگون در گوشه و کنار جهان نمود یافته است. دُموزی/ تموز، آتیس، آدونیس، دیونیزوس، اوزیریس، بَعَل، پرسفون، بالدر، معروف‌ترین ایزدان گیاهی در اساطیر جهان هستند. در اساطیر ایرانی نیز سیاوش در زمرة ایزدان گیاهی است که ماجراهای مربوط به او بخش بزرگی از شاهنامه را دربرگرفته است. نگارنده در بررسی‌های میدانی خود افسانه‌ای را ضبط کرده است که همسانی‌های شگرفی با دیگر داستان‌های مشابه خود در اسطوره‌های جهان دارد. این روایت پیش از این در هیچ منبعی مکتوب نشده و با توجه به این‌که شمار اندکی از افراد کهن‌سال این افسانه را در خاطر دارند، در آستانة فراموشی است. هدف این پژوهش ضبط و بررسی تحلیلی این روایتِ در آستانة فراموشی است روش/ رویکرد: این مقاله به روش میدانی و کتاب‌خانه‌ای و با رویکرد توصیفی- تحلیلی نگارش شده است. یافته‌ها/ نتایج: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که شخصیت «گدولی» که در این قصه در نقش ایزد گیاهی ظاهر شده است، مانند دیگر همتایان خود از تولد تا مرگ، ارتباطی ویژه با طبیعت و سرسبزی آن دارد؛ قهرمان داستان برای نجات طبیعت و بازگرداندن حیات و سرسبزی به جهان، با دیو خشک‌سالی که عامل زایش- ماده‌گاو- را به بند کشیده است، نبرد می‌کند و با شکست دادن او، جهان دوباره نو می‌شود. ایزد نباتی در این داستان عامیانه نیز مانند دیگر همتایان خود، به وسیلة زنی- که در این داستان در نقش معشوق ظاهر می‌شود- به درون گیاه نی فرستاده می‌شود. هر چند این زن/ الهه، برخلاف داستان‌های مشابه، تلاشی برای بازگرداندن ایزد نباتی نمی‌کند. حضور شخصیت‌هایی مانند گدولی، ماندنی و گل‌بس، نقش پررنگ اونالک‌ها در روند داستان، مطرح شدن گاو به عنوان عامل زایش، مکان‌های بومی و آشنا برای مردم منطقه، رنگ و بوی بومی به داستان داده است.

https://jis.uk.ac.ir/article_4882_99fa00cbfffa359101e96d2ebf1a3855.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله مطالعات ایرانی 1735-0700 24 47 2025 06 22 From Fertility to Bread-Bearing: The Symbolism of Pea Ritual Dolls in Farrokhshahr Culture از باروری تا نان‌آوری: نمادشناسی عروسک‌های آیینی نخودی در فرهنگ فرخشهر 49 67 4883 10.22103/jis.2025.24967.2708 FA ناهید جعفری دهکردی استادیار گروه صنایع دستی دانشکده هنر و علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. حمید رضایی دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران(نویسنده مسئول) Journal Article 2025 03 11 As part of indigenous culture of Farrokhshahr in Chaharmahal and Bakhtiari Province, pea dolls reflect the connection between indigenous art and nature and agricultural traditions. The natural ridges and depressions of the peas create a relative resemblance to the human face, which is transformed into a symbolic doll by adding simple details such as drawing eyes and mouths. These dolls are made in both male and female genders and are placed on the grass during Nowruz to evoke concepts such as blessing, fertility, and bread-making. The present study, with a descriptive-analytical approach and based on anthropological studies, examines the role of gender in pea dolls and its connection with social beliefs. The authors are trying to identify the relationship between pea dolls and the concepts of fertility and bread-making and answer the question: "What is the role of the female and male genders in pea dolls and how are they linked to the concepts of fertility and bread-making?" The findings from documentary studies show that these dolls, in addition to aesthetic aspects, have deep concepts in the field of cultural identity, social beliefs, and gender roles. The position of these dolls in strengthening national identity, preserving traditional rituals, and their connection with the concepts of fertility and bread-making highlight their importance in Iranian culture. In addition, pea dolls are a reflection of the social roles of women and men in traditional Iranian society and, along with ritual values, act as a factor in transmitting beliefs and traditions to future generations. زمینه/هدف: عروسک‌های نخودی به‌عنوان بخشی از فرهنگ بومی فرخشهر در استان چهارمحال و بختیاری، بازتابی از پیوند هنر بومی با طبیعت و سنت‌های کشاورزی هستند. برجستگی‌ها و فرورفتگی‌های طبیعی نخود، شباهتی نسبی به چهره انسان ایجاد می‌کند که با افزودن جزئیاتی ساده مانند نقاشی چشم و دهان، به عروسکی نمادین تبدیل می‌شود. این عروسک‌ها در دو جنس مونث و مذکر ساخته می‌شوند و در نوروز بر روی سبزه‌ها قرار می‌گیرند تا مفاهیمی همچون برکت، باروری و نان‌آوری را تداعی کنند. نگارندگان تلاش دارند با هدف شناسایی ارتباط عروسک‌های نخودی با مفاهیم باروری و نان‌آوری به این سوال پاسخ دهند که "نقش جنسیت‌های مونث و مذکر در عروسک‌های نخودی چیست و چگونه با مفاهیم باروری و نان‌آوری پیوند خورده‌اند؟" روش / رویکرد: پژوهش حاضر به لحاظ هدف رهیافتی توسعه‌ای دارد و تحلیل داده‌ها به‌صورت کیفی انجام می‌شود؛ نگارندگان با رویکردی توصیفی-تحلیلی حاصل از مطالعات اسنادی و میدانی و بر مبنای رویکرد مردم‌شناسی، به بررسی نقش جنسیت در عروسک‌های نخودی و پیوند آن با باورهای اجتماعی می‌پردازند. یافته‌ها/نتایج: یافته‌ها نشان می‌دهند که عروسک‌های نخودی علاوه بر جنبه‌های زیبایی‌شناسی، دارای مفاهیم عمیقی در زمینه هویت فرهنگی، باورهای اجتماعی و نقش‌های جنسیتی هستند. جایگاه این عروسک‌ها در تقویت هویت ملی، حفظ آیین‌های سنتی و ارتباط آن‌ها با مفاهیم باروری و نان‌آوری، اهمیت آن‌ها را در فرهنگ ایرانی برجسته می‌سازد. افزون بر این عروسک‌های نخودی بازتابی از نقش‌های اجتماعی زنان و مردان در جامعه سنتی ایران هستند و در کنار ارزش‌های آیینی، به عنوان عاملی برای انتقال باورها و سنت‌ها به نسل‌های آینده عمل می‌کنند.

https://jis.uk.ac.ir/article_4883_dab5f4765eb151fb9d6bf926e03ec1ca.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله مطالعات ایرانی 1735-0700 24 47 2025 06 22 Investigating the Myth of Water and Fire in Azerbaijani Nokhodi (Chickpea) Folklore Based on Pierce's Semiotics بررسی اسطورۀ آب و آتش در افسانۀ نخودی آذربایجان بر پایۀ نشانه‌شناسی پیرس 69 86 4884 10.22103/jis.2025.24428.2673 FA حسین اردلانی گروه فلسفه هنر، دانشیار گروه فلسفه هنر، دانشکده هنر و معماری، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان ، ایران. زهرا حسینی‌اعظم دانشجوی دکتری، پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران Journal Article 2024 11 26 Usually, folk myths are bordered by the world of myth; the myth of water and fire is one of the most important Iranian myths. In Azerbaijani folklore, the genesis and continuity of life are intricately linked with water, while death and destruction, along with the assertion of sovereignty, are associated with fire. This study collects information in a library-based manner, aiming for a descriptive-analytical investigation based on Pierse's semiotic theories to elucidate how the Nokhodi (Chickpea) Azerbaijani folklore incorporates the water and fire myth and how the symbols and signs of the water and fire myths manifest within this folklore. The findings suggest that the creative and generative aspects of water were well-recognized by ancient peoples, with its usage in the Nokhodi Azerbaijani folklore symbolizing fertility and procreation. Furthermore, the hero's ability to not drown in the water can be interpreted as a cautious mythological passage through water, symbolizing a form of death and rebirth. Water in this folklore section symbolizes the continuity of life. Additionally, the theme of burning and destruction by fire, which has long been significant in myths, transforms into a symbol of death in the Nokhodi Azerbaijani folklore, leading to the deaths of the chickpeas. the section depicting the chickpea's liberation from the fiery oven and victory over the king evokes the mythological passage through fire, always symbolizing purification and the assertion of purity. Overall, a proper understanding of these symbols in Nokhodi Azerbaijani folklore leads to a better and deeper comprehension of the folklore itself. زمینه/ هدف: در افسانۀ نخودی آذربایجان، زایش و تداوم حیات در ارتباط مشخص با آب و مرگ و نابودگری و اثبات حقانیت در ارتباط با آتش است. پژوهش حاضر در پی این است که بر پایۀ نظریات نشانه‌شناسی پیرس بیان کند که نمادها و نشانه‌های اسطوره‌ای آب و آتش در افسانه نخودی آذربایجان چگونه ظهور یافته‌اند تا ضمن بررسی این نشانه‌ها به فهم باورهای اسطوره‌ای مردم آذربایجان دست یابد. روش/ رویکرد: در این پژوهش اطلاعات به صورت کتابخانه‌ای جمع‌آوری شده و پژوهش به صورت توصیفی _تحلیلی با تکیه بر الگوی نشانه‌شناسی پیرس انجام می‌گیرد و در آن خلق نشانه‌ای اسطوره‌ آب و آتش در افسانۀ نخودی آذربایجان توصیف و تحلیل می‌شود و تبیین می‌گردد که آب و آتش جز کدام یک از اشکال نشانه‌ای شمایلی، نمایه‌ای و نمادین هستند. یافته‌ها/ نتایج: با توجه به یافته‌ها چنین دریافت می‌شود که آب در افسانۀ نخودی در وجه نشانه‌ای، نماد برکت و فرزندآوری است. همچنین غرق نشدن قهرمان در آب‌انبار را می‌توان با احتیاط اسطورۀ گذر از آب دانست که نماد تولد دوباره می‌باشد و نیز تغییر موقعیت و سرنوشت قهرمان با به دست آوردن ثروت به نوعی رسیدن به تعالی است و نماد تغییر و تحول نیک است. همین‌طور مقولۀ سوزانندگی آتش آن را به نمادی از مرگ در افسانۀ نخودی مبدل می‌سازد. ایضا بخش رهایی یافتن نخودی از آتش تنور و پیروزی بر پادشاه، نماد تطهیر و اثبات پاکی برشمرده شده است. در مجموع شناخت درست این نشانه‌ها در افسانۀ نخودی، سبب درک بهتر و عمیق‌تر این افسانه‌ شد.

https://jis.uk.ac.ir/article_4884_722d6af2f0f2bcf11ccf5730d26f5016.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله مطالعات ایرانی 1735-0700 24 47 2025 06 22 The first western authors of Oriental Carpets and absence of Iranian researchers نویسندگان اولیة غربیِ فرش‌های‌شرقی و غیاب محققان ایرانی 87 111 4885 10.22103/jis.2025.23291.2602 FA نازیلا دریایی استادیار پژوهشکده دانشنامه نگاری، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی Journal Article 2024 04 24 At the end of the 18th century, people from European countries (led by Germany-Berlin and Munich; Austria-Vienna) and America became familiar with oriental-Iranian carpets, and according to the reasons that economic affairs were at the top, research and writing about carpets flourished. Works and writing that are still valid. The purpose of this article is to familiarize with some researchers and their works in order to benefit from today's research and analyze the positive and negative points of their works and opinions. The opinions of these writers toward the classification of carpets were also important and add to the article. The reasons for the absence of Iranian researchers at this time will also be briefly answered at the end. In this connection, it should be noted that because carpet weaving is placed in the category of traditional arts, it benefits from breast-to-breast transmission. The commitment of teachers to this way of teaching and preserving that method is gradually a factor in pushing out the writing of techniques, recording the identity and characteristics of artistic productions and also writing about the artists or in other words, doing research in carpet weaving. The method of writing the topic is library studies with historical approach in descriptive way. The findings show how the research on oriental carpets opens up new topics in this field and causes them to spread. Discussions related to holding exhibitions of oriental carpets or paying attention to rural-nomadic carpets are some of the results در اواخر سده‌ی هجده میلادی افرادی از کشورهای اروپایی (با پیشتازی آلمان- برلین و مونیخ؛ اطریش- وین) و امریکایی با فرش‌های شرقی- ایرانی آشنا شدند و بر حسب دلایلی که امور اقتصادی در صدر آن بود، تحقیق و تألیف درباره فرش، رونق یافت. آثاری که همچنان روایی دارند. هدف این مقاله آشنایی مخاطب با برخی محققین و آثار آنها به جهت بهره‌مندی در پژوهش‌های امروزی و تجزیه و تحلیل نقاط مثبت و منفی آثار و آراء آنهاست. با توجه به علاقة نویسندة مقاله، چنانچه این افراد نظراتی در خصوص طبقه‌بندی فرش‌ها و نام‌گذاری نقوش داشتند به صورت خلاصه بدان پرداخته و در پایان به غیبت محققین ایرانی در این زمان اشاره‌ای مجمل شده‌است. باید اضافه کرد که چون قالیبافی در طبقة هنرهای سنتی قرار می‌گیرد، از انتقال سینه‌به‌سینه بهره می‌گرفته و تعهد اساتید بر این شیوة آموزش و حفظ آن، بتدریج عاملی در بیرون راندن نگارش رموز و فنون کار، ثبت هویت و مشخصات تولیدات هنری و هنرمندان یا به بیانی دیگر، انجام امور تحقیقاتی در قالیبافی شده است. روش تالیف مباحث مطروحه مطالعات کتابخانه‌ای با رویکردی تاریخی و شیوه‌ای توصیفی است. یافته‌ها نشان می‌دهند که تحقیق در مورد فرش‌های شرقی چگونه پای مباحث جدیدی را به این حوزه باز کرده و باعث رواج آنها می‌شود. مباحث مربوط به برگزاری نمایشگاه‌های فرش‌های شرقی، مورد توجه قرارگرفتن قالی‌های روستایی- عشایری، نوشتن اولین فرهنگ‌های فرش دستبافت، نام‌گذاری فرش‌ها و نقوش فرش، ورود فرش به خانه‌های غربی همچون کالایی مصرفی برخی از این مباحث و نتایج هستند.

https://jis.uk.ac.ir/article_4885_ea200c16bbd10132d8b2f55e5fe2b096.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله مطالعات ایرانی 1735-0700 24 47 2025 06 22 The Issue of Registering Places in Balochistan مسئلۀ ثبتِ نامجایها در بلوچستان 113 134 4886 10.22103/jis.2025.24753.2692 FA محمداکبر دهانی عضو هیئت علمی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ولایت، ایرانشهر، ایران Journal Article 2025 01 29 The difference and conflict between the administrative names of cities and villages in Balochistan with their original forms is one of the important issues that has not been addressed so far. This research wants to raise this issue in scientific and cultural forums. The data of this article have been obtained by field study and have been reviewed in the documents. This issue, in addition to causing confusion in their pronunciation and writing, has reduced the efficiency and cultural value of those names, willy-nilly. The names of the regions are an important part of the history and civilization of Iran, which have reached our times in Balochistan, mostly through the Balochi branch of the Iranian language family. Giving importance or not paying attention to preserving the originality of places is a sign of the way we deal with the history and culture of Iran. One of the most prominent inaccuracies in the administrative registration of place names can be mentioned those names that are registered contrary to the grammatical rules of Balochi and Persian languages and are considered misspellings. This situation causes a mistake in the pronunciation and as a result a wrong meaning association. Multiple spellings of the same name, disregarding the historical spelling, registering an incorrect Persian translation or a part of it instead of its original form, and inappropriate use of Arabic letters are some of the most prominent cases of problems in registering these names. نام هر پدیده، نشانگر هویت متمایزبخش آن است و نامجایها، بخشی از تاریخ و هویت فرهنگی-اجتماعی جامعه هستند. تفاوت و تعارض نامهای اداری و نامهای اصیل مناطق بلوچستان از مسائل مهمی است که تاکنون به آن پرداخته نشده است. این پژوهش در پی گشودن این بحث در مجامع علمی و فرهنگی است. دادههای این پژوهش با مطالعۀ میدانی به دست آمدهاند و هر جا که ممکن بوده است با اسناد سنجیده شدهاند. این پژوهش ضمن تأکید بر اهمیت دقّت در ثبت صورت درست نامِ شهرها و روستاها، نشان داده شده است که بسیاری از نامهای رایج اداری این منطقه با کمدقتی ثبت شدهاند و این موضوع ضمن آشفتگی تلفظ و نوشتار آنها، ناخواسته مایۀ کاهش کارآیی و رسانگی فرهنگی آن نامها شده است. نامجایهای مناطق بخشی مهم از میراث تاریخ و تمدن ایرانزمین هستند که در بلوچستان غالباً از طریق شاخه بلوچی خانوادۀ زبانهای ایرانی به روزگار ما رسیدهاند و توجه یا بیتوجهی نسبت به حفظ اصالت آنها، آیینۀ نوع برخورد ما با تاریخ و فرهنگ ایرانزمین است. از برجستهترین بیدقتیها در ثبت اداری نامهای نقاط جغرافیایی میتوان به آن دسته از نامها اشاره کرد که برخلاف قواعد دستوری زبانهای بلوچی و فارسی ثبت شدهاند و غلط املایی محسوب میشوند این امر باعث اشتباه در شیوۀ تلفظ و در نتیجه تداعی بیربط معنایی آنها میشود. چندگونهنویسیهای یک نام، بیتوجهی به املای تاریخی، ثبت ترجمۀ فارسی نامجای یا بخشی از آن به جای صورت اصیل آن و استفادۀ نابجا ازحروف عربی از برجستهترین موارد اشکالات ثبت این نامجایهاست.

https://jis.uk.ac.ir/article_4886_c178282d6a1f42e6c9049c0bd068678f.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله مطالعات ایرانی 1735-0700 24 47 2025 06 22 Applied Iranology, a New Approach to the Knowledge of Iranology ایران‌شناسی کاربردی، رهیافتی بدیع به دانش ایران شناسی 135 159 4716 10.22103/jis.2024.23202.2596 FA سید محمدکاظم سجادپور استاد تمام دانشکدۀ روابط بین‌الملل وزارت امور خارجه، تهران علی زارع دانشجوی دکتری ایران‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 2024 04 06 Iranology, as one of the important interdisciplinary knowledges, examines the identity and cultural characteristics of Iran in various dimensions. Despite the valuable efforts made by various researchers to define Iranology, this article has attemmpted to provide a more comprehensive interpretation of characteristics of Iranology. The research question is about the characteristics of Iranology and whether we can talk about practical applications and its fields. Iranology has three dimensions of past, present, and future, and efforts are being made to achieve a unique interpretation of Iranology. The future aspect of Iranology should receive more attention alongside other aspects. In this regard, tourism, media, and the environment have been introduced as three important concepts where Iranology can have practical operational and issue-oriented applications. The research method is qualitative and is based on a descriptive-analytical approach using library sources. Key words: Iranology, Applied Iranology, Media, Tourism, Environment Key words: Iranology, Applied Iranology, Media, Tourism, Environment ایران‌شناسی کاربردی، رهیافتی بدیع به دانش ایران شناسی چکیده ایران‌شناسی به عنوان یکی از علوم میان‌رشته‌ای مهم، شاخصه‌های هویتی و تمدنی ایران را در ابعاد گوناگون بررسی می‌کند. با وجود تلاش‌های ارزنده برای تعریف ایران‌شناسی توسط محققان مختلف، این مقاله تلاش کرده به ارائۀ خوانشی جامع‌تر از شاخصه‌های ایران‌شناسی بپردازد. سوال پژوهش این است که ایران‌شناسی چه شاخصه‌هایی دارد؟ و آیا می‌توان از ایران‌شناسی کاربردی و زمینه‌های آن سخن گفت؟ ایران‌شناسی دارای سه شاخصۀ گذشته، حال و آینده است و تلاش می‌شود برای دستیابی به خوانشی بدیع از ایران‌شناسی، به بعد آیندۀ ایران‌شناسی نیز در کنار سایر وجوه توجه بیشتری شود. در این میان، گردشگری، رسانه و محیط‌زیست به عنوان سه مقولۀ مهم معرفی شده‌اند که ایران‌شناسی می‌تواند در آن‌ها کاربردی عملیاتی و مسئله‌محور داشته باشد. روش پژوهش کیفی بوده و بر محور توصیفی-تحلیلی با استفاده از منابع کتابخانه‌ای نگاشته شده است. واژگان کلیدی: ایران‌شناسی، ایران‌شناسی کاربردی، رسانه، گردشگری، محیط‌زیست

https://jis.uk.ac.ir/article_4716_0a8a51d3eae14f78661816d2e22b19f4.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله مطالعات ایرانی 1735-0700 24 47 2025 06 22 Analyzing the Mental Schemas of the Poets of Mohammad Reza Pahlavi's Period about Women's Political Participation واکاوی انگاره‌های ذهنی شاعران عصر محمّدرضا پهلوی دربارۀ مشارکت سیاسی زنان (1320 تا 1357 ش) 161 192 4887 10.22103/jis.2025.23810.2632 FA وجیهه زمانی بابگهری دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بیرجند حامد نوروزی عضو هیات علمی گروه آموزشی زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند کلثوم قربانی جویباری گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بیرجند حسین فرزانه پور دانشیار و عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، بیرجند Journal Article 2025 07 03 Purpose: Discussing mental schemas can lead to understanding the perspectives and understanding of individuals in each society towards themselves or others, because individuals often perceive others based on the schemas they have in their minds and, accordingly, try to establish relationships with others. Most researchers cite men's perspectives and the patriarchal attitudes prevailing in society as the main reason for women's lack of political participation. During the reign of Mohammad Reza Shah (Pahlavi II) in 1962, women were granted the right to vote; however, women's presence in various sectors of society, including politics, was still low during this period. Many intellectuals of this period, including male and female poets, have addressed women's participation, and the present study has evaluated the poems of this group of poets and examined their mental schemas regarding women's political participation. Method and Research: The data analysis of this descriptive-analytical study was conducted using thematic analysis. After examining the personal mental schemas of male poets (women's activeness and passivity) and the mental schemas of female poets (from the perspective of another and from their own perspective), contrasting and similar schemas between these two groups were identified. Findings and Conclusions: The results show that all male poets paid attention to women's political participation and always encouraged them to be effective and active in the administration of the country's affairs. In contrast, female poets, while acknowledging various abilities and individual, social, and political rights for women, consider and address women as worthless, weak, captive, and despised from the perspective of men. It seems that the reason for the low level of women's political participation can be found in mental schemas. زمینه/ هدف: پرداختن به بحث انگاره‌های ذهنی می‌تواند منجر به شناخت دیدگاه‌ها و درک و فهم افراد هر جامعه، نسبت به خود یا دیگران شود؛ چرا که غالباً افراد، دیگران را براساس انگاره‌هایی که در ذهنشان از آن‌ها دارند، درک می‌کنند و بر همین اساس، سعی در ایجاد ارتباط با دیگران دارند. اکثر پژوهشگران، دیدگاه‌های مردان و نگرش‌های مردسالارانۀ حاکم بر جامعه را دلیل عمدۀ عدم مشارکت سیاسی زنان بیان می‌کنند. در دورۀ محمّدرضاشاه (پهلوی دوم) در سال 1341، به زنان، حق رأی اعطا شد؛ امّا در این دوره نیز حضور زنان، در بخش‌های مختلف جامعه، از جمله سیاست، کم‌فروغ بوده است. بسیاری از فرهیختگان این دوره، از جمله مردان و زنان شاعر، به مشارکت زنان پرداخته‌اند که پژوهش حاضر، اشعار همین دسته از شاعران را ارزیابی، و انگاره‌های ذهنی آنان را دربارۀ مشارکت سیاسی زنان بررسی کرده است. روش/ رویکرد: تحلیل داده‌های این پژوهشِ توصیفی- تحلیلی، به روش تحلیل مضمون صورت گرفته است و انگاره‌های ذهنی شخصی شاعران مرد (فعّال بودن و منفعل بودن زنان) و انگاره‌های ذهنی خویشتن شاعران زن (از منظر دیگری و از منظر خود) بررسی و انگاره‌های متضاد و مشابه بین این دو قشر، شناسایی شدند. یافته‌ها/ نتایج: نتایج حاصل نشان می‌دهد همۀ شاعران مرد به مشارکت سیاسی زنان توجّه داشته و همواره مشوّق آنان جهت حضور مؤثّر و فعّال در ادارۀ امور کشور بودند؛ در مقابل، شاعران زن، ضمن آن‌که انواع قابلیّت‌ها و حقوق فردی، اجتماعی و سیاسی را برای بانوان قایل بودند، جنس زن را از دید مردان، بی‌ارزش، ضعیف، اسیر و خوار پنداشته و خطاب می‌کنند. به نظر می‌رسد دلیل کم‌رنگ بودن مشارکت سیاسی زنان را در عامل انگاره‌های ذهنی، می‌توان جستجو کرد.

https://jis.uk.ac.ir/article_4887_99a2d779a6aee7599f143c3b6a4bfef3.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله مطالعات ایرانی 1735-0700 24 47 2025 06 22 Considerations on the Critical Edition of Anis al-Talebeen and Uddat ul-Salekeen ملاحظاتی در باب تصحیح انیس‌الطالبین و عدّةالسالکین 193 216 4987 10.22103/jis.2025.25138.2720. FA سجاد زهتاب سدهی دکتری زبان و ادبیات فارسی سلمان ساکت دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2025 04 21 Purpose: Khajeh Bahaeddin Naqshband, the founder of the Naqshbandi order, is a prominent figure in mysticism. The oldest narratives about Khajeh Naqshband -Anis al-Talebeen and Uddat ul-Salekeen- have recently been published. The editors of these works have put considerable effort into editing and researching the texts. As the significance of any work is better recognized when it is studied thoroughly and the results are communicated to both the author and the readership. Method and Research: The present inquiry will first shed light on the features and importance of Anis al-Talebeen. Then, following a close reading of selected passages, it will point out certain errors in the critical edition of the work. Findings and Conclusions: We will summarize the textual features and the work’s influence on subsequent texts in comparative tables. We will also address ambiguities that have been overlooked in the critical edition, offering explanations of certain lexicons and terms. Correcting these errors, along with providing a more meticulous analysis and clarifying problematic statements, will no doubt improve the critical edition. زمینه/هدف: خواجه بهاءالدین نقشبند بنیان‌گذار سلسلۀ نقشبندیه یکی از چهره‌های تأثیرگذار در حوزۀ تصوف است. اینک قدیمی‌ترین مقامات خواجۀ نقشبند به نام انیس‌الطالبین و عدّةالسالکین به چاپ رسیده است و مصحّحان این اثر در تصحیح و تحقیق دربارۀ آن به نحوی شایسته اهتمام ورزیده‌اند. از آن‌جا که هر اثر تازه‌ای اگر با دقت بررسی شود و نتیجۀ آن به سمع و نظر صاحب اثر و مخاطبان آن برسد، جایگاه آن بهتر شناخته خواهد شد، نگارندگان بر آن شدند به بررسی این اثر بپردازند. روش/رویکرد: در این مقاله ابتدا به ویژگی‌ها و اهمیت کتاب انیس‌الطالبین و پس از آن به متن اثر پرداخته شده و پاره‌ای از خطاها و سهوهای مصحّحان به تفصیل بیان شده است. یافته‌ها/نتایج: نگارندگان ضمن برشمردن ویژگی‌های متنی و تأثیر انیس‌الطالبین بر متون پس از خود که در قالب جداول مقایسه‌ای آورده شده است، کوشیده‌اند بعضی از ابهامات متن را که در تصحیح اثر به آن پرداخته نشده است، برطرف کنند و پاره‌ای از واژه‌ها و اصطلاحات آن را شرح دهند؛ اصلاح این موارد، گزارش دقیق‌تر و رفع ابهام از بعضی گزاره‌ها در چاپ‌های بعدی بر ارزش اثر خواهد افزود.

https://jis.uk.ac.ir/article_4987_14636a80909bf73b9531f31fe3ca48fb.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله مطالعات ایرانی 1735-0700 24 47 2025 06 22 How to Reflect on Life of Children Working in Travel Magazines of the Qajar Era (Service and Handicraft Jobs) بررسی چگونگی بازتاب حیات کودکان کار در سفرنامه های فرنگیان عصر قاجاریه(مشاغل خدماتی و صنایع دستی) 217 232 4890 10.22103/jis.2020.13078.1890 FA فائزه شجاعی نیا تاریخ ایران اسلامی، دانشکده ادبیات، دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران فرهاد دشتکی نیا تاریخ ایران اسلامی، دانشکده ادبیات، دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران Journal Article 2018 11 20 Of the issues with the Iranian society in the Qajar era was that the phenomenon of children working parallel to the aggravation of the economic crisis, extend its scope. The present article seeks to study the issue of child labor in the Qajar era, emphasizing the question of how the status of children worked in that era ? Considering that the history of childhood, the mfqudeh historical research, and children's groups from the society of historical texts of great damage in language English, This issue will be examined based on Qajar Pilgrimage Travel Papers. Findings of the research show that children worked in: work in mine craft, cartright, service, agriculture, animal husbandry, artistic, military and begging jobs .And in terms of wages, health care, education and recreation in a situation not favorable to the head. Research method in this paper, the analytical and descriptive approach-historical method of data collection is the library. از مسائل مبتلا به جامعه ی ایران در عصر قاجار پدیده ی کودکان کار بود که به موازات تشدید بحران اقتصادی دامنه ی آن گسترش می یافت. نوشتار حاضر، در پی بررسی مسئله ی کودکان کار در عصر قاجار است؛ با تأکید بر این پرسش که، وضعیت کودکان کار در آن عهد چگونه بود و در چه شرایطی به سر می بردند؟ با عنایت به این که تاریخ کودکی از حلقه های مفقوده ی پژوهش های تاریخی در زبان فارسی بودند، این موضوع با تکیه بر سفرنامه های فرنگیان عهد قاجار بررسی خواهد شد. یافته های پژوهش نشان می دهد که کودکان کار در مشاغل: کار در معدن،پیشه وری، صنایع دستی،خدماتی، کشاورزی، دامداری، هنری، نظامی و تکدی گری به کار اشتغال داشتند و از نظر دستمزد، بهداشت، آموزش و تفریح در شرایط مطلوب به سر نمی بردند. روش پژوهش در این مقاله، تاریخی با رویکرد توصیفی-تحلیلی و روش گردآوری داده ها کتابخانه ای است.

https://jis.uk.ac.ir/article_4890_4e2319ab419e0ff2c940c98f6d833f24.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله مطالعات ایرانی 1735-0700 24 47 2025 06 22 Antro Onomastic in Ferdowsi's Shahnameh (based on the names associated with water) نام‌شناسی اشخاص در شاهنامۀ فردوسی (بر اساس نام‌های در پیوند با آب) 233 257 4888 10.22103/jis.2025.23634.2679 FA سکینه عباسی گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان ، ایران. محمدامیر مشهدی سیستان و بلوچستان. زاهدان. بلوار دانشگاه. دانشگاه سیستان و بلوچستان. کوی اساتید. خیابان نیلوفر Journal Article 2024 12 12 Antro onomastic is a subset of linguistics that is closely related to semantics and can be studied with different approaches. One of the most important of these approaches is socio-cognitive linguistics, which includes the basic concepts of language usage, intra-linguistic and inter-linguistic diversity, categorization, cultural patterns and social meanings, and the interaction of language, culture, and ideology. are. Another method of nomenclature is the historical method, in which names of any type and historical period are examined. What causes the importance of names is the cultural, social, political, historical, linguistic, documentary, archeology and other functions. In this research, those names that are connected with "water" in various mythological, heroic and historical parts of Ferdowsi's Shahnameh have been investigated by documentary-library method. The result of the work shows that each of these names are used for a specific sign in relation to the accepted totem, religion and cult (worship) due to contradiction or compatibility. On the other hand, some of these names are variations of other names and have nothing to do with water. Sometimes, the existence of the name of water in a specific name is linked to the content of a story and is a product of a later era and was created to adapt the myth to the reality in a story process. Keywords: Antro Onomastic, Shahnameh Ferdowsi, persons, totem, water نام‌شناسی زیرمجموعه‌ای از زبان‌شناسی است که در پیوندی تنگاتنگ با معناشناسی قرار دارد و با رویکردهای مختلفی قابل مطالعه است. یکی از مهمترین این رویکردها نام‌شناسی به روش تاریخی است که در آن نام‌ها از هر نوع و دوره تاریخی که باشند، مورد بررسی قرار می‌گیرند. آنچه سبب اهمیت نام‌هاست کارکردهای فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، تاریخی، زبان‌شناسی، سندشناسی، باستان‌شناسی و موارد دیگر است. در این پژوهش آن دسته از نام‌هایی که در بخش‌های مختلف اساطیری، پهلوانی و تاریخی شاهنامه فردوسی، در پیوند با «آب» قرار دارند، با روش اسنادی ـ کتابخانه‌ای بررسی شده‌اند. حاصل کار نشان‌می‌دهد که هر کدام از این نام‌ها برای یک مدلول خاص در ارتباط با توتم، دین و کیش مورد پذیرش (پرستش) از باب تضاد یا تناسب به‌کار‌رفته‌اند. از سوی دیگر، جزء آب در برخی از این نام‌ها محرّف پسوند دیگری است و ارتباطی با آب ندارد. گاه نیز، وجود نام آب در یک نام خاص در پیوند با محتوای یک داستان قرار داشته و محصول دورانی متأخر است و برای تطبیق اسطوره بر واقعیت در یک فرایند داستانی آفریده‌شده‌است.

https://jis.uk.ac.ir/article_4888_2f764caa2e9f6ee1a2dd60bf12232af1.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله مطالعات ایرانی 1735-0700 24 47 2025 06 22 The Role of Nationalism and Religious Elements in Strengthening the Anti-Colonial Discourse of Mohammad Taqi Bahar (Malek al-Shu'ara) نقش مؤلفه‌های ملی‌گرایی و دین‌گرایی در تقویت گفتمان ضداستعماری محمدتقی بهار 259 281 4894 10.22103/jis.2025.24912.2706 FA رضا قنبری عبدالملکی استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه دامغان Journal Article 2025 03 02 The poem "Iran Belongs to You" by Bahar is a prominent example of anti-colonial literature from the Qajar era, which integrates the discourses of nationalism and religious sentiment to present a harmonious depiction of these two concepts. This work was composed during a period when Iran faced significant challenges, including foreign threats, colonial interventions, and internal crises. By blending national and religious themes and employing rhetorical and metaphorical language, Bahar sought to strengthen the sense of responsibility and national-religious awareness among his audience. This article adopts a descriptive-analytical approach to examine the linguistic elements, poetic imagery, and metaphors within the poem, analyzing their role in reflecting the socio-political conditions of the time. The central question of the research is how Bahar utilized the combination of national and religious discourses to encourage his audience toward social and political action. Findings reveal that the poet's repetition of the phrase "Iran Belongs to You" not only emphasizes the Iranian people's attachment to their homeland but also serves as a call for national unity and resistance against internal and external challenges. Furthermore, Bahar's use of historical and religious concepts enabled him to present a cautionary image of Iran under threat. The primary objective of this research is to demonstrate how Bahar employed external threats and internal crises as a catalyst for national and religious awakening, thereby laying the groundwork for a robust anti-colonial discourse. This analysis sheds light on the broader role of poetry in the social and political struggles of the Qajar period. شعر «ایران مال شماست» از محمدتقی بهار، نمونه‌ای برجسته از ادبیات ضداستعماری دوران قاجار است که با بهره‌گیری از گفتمان‌های ملی‌گرایی و دین‌گرایی، تصویری هماهنگ از این دو مفهوم را ارائه می‌دهد. این اثر در دوره‌ای خلق شد که ایران با چالش‌های گسترده‌ای از جمله تهدیدات خارجی، دخالت‌های استعماری و بحران‌های داخلی روبرو بود. بهار با درآمیختن مفاهیم ملی و دینی و استفاده از زبانی خطابی و استعاری، تلاش کرده است حس مسئولیت‌پذیری و آگاهی ملی و دینی مخاطبان خود را تقویت کند. این مقاله با رویکرد توصیفی-تحلیلی به بررسی عناصر زبانی، تصاویر شعری و استعاره‌های موجود در این اثر پرداخته و به تحلیل نقش آن‌ها در بازتاب شرایط اجتماعی و سیاسی زمانه می‌پردازد. پرسش اصلی پژوهش این است که بهار چگونه از ترکیب گفتمان‌های ملی و دینی برای تشویق مخاطبان به واکنش اجتماعی و سیاسی بهره گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که شاعر با تکرار عبارت «ایران مال شماست»، نه‌تنها بر تعلق ایرانیان به سرزمین خود تأکید می‌کند، بلکه این عبارت را به‌عنوان فراخوانی برای اتحاد ملی و مقابله با چالش‌های داخلی و خارجی به‌کار می‌برد. همچنین، استفاده از مفاهیم تاریخی و دینی بهار را قادر ساخته است تا تصویری هشداردهنده از آیندۀ ایرانِ تحت تهدید ارائه دهد. هدف اصلی این پژوهش نشان‌دادن این است که چگونه بهار از تهدیدات بیرونی و بحران‌های درونی به‌عنوان محرکی برای بیداری ملی و دینی بهره‌ برده و زمینه را برای شکل‌گیری یک گفتمان ضداستعماری قوی فراهم کرده است.

https://jis.uk.ac.ir/article_4894_269b76bfd8daa2f7a409b6fba0ee08db.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله مطالعات ایرانی 1735-0700 24 47 2025 06 22 Zoroastrian Religion and Strengthening and Consolidation of Iranian Identity in the Sasanian Era دین مزدیسنی و تقویت و تحکیم هویت ایرانی در عصر ساسانیان 283 305 4898 10.22103/jis.2025.22734.2566 FA حمید کاویانی پویا گروه ایرانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران Journal Article 2023 12 28 Throughout history and in the process of the formation of civilization and the course of governments, religion has played a significant role in national identity and strengthening it. Based on this, one of the important ambiguities of this research is that in the Sassanid era and with the attention and emphasis that this Iranian government had on Zoroastrianism, what effect and role did religion have in strengthening the Iranian identity? In this essay, using ancient historical reports and data from religious texts, through descriptive-analytical analysis, these results have been obtained: Considering the recognition of Christianity in the Roman territory and the invasions that threatened the Sassanid territory from the east, among the important measures that the Sassanids thought of and tried to promote it with propaganda and policies, was the emphasis on Zoroastrianism as an Iranian religion against other religions. Also, in advancing this policy, in addition to the foundation of places of worship and the establishment of Iranian colonies in Irani regions, the Sasanians launched a wide propaganda on the importance of official religion. Even by creating a schism between the followers of non-Zoroastrian religions and their co-religionists outside the borders of Iran, they tried to build some important minorities in Iran and solidarity between them and other members of the society. در طول تاریخ و در روند شکل گیری تمدن و سیر حکومتها در کنار عناصر مهمی همچون جغرافیا و تاریخ مشترک، دین نیز می تواند منبع مهمی در هویت جمعی و معنا بخشی بدان محسوب گردد. بر این اساس یکی از ابهامات مهم این پژوهش آن است که در عصر ساسانی دین چه تاثیر و نقشی در تقویت هویت ایرانی داشته و دولتمردان ساسانی چه تدابیری در بهره بری بهتر از دین در متحد ساختن و همراه گردانیدن ایرانیان با سیاستهای خویش در پیش گرفته اند. در این جستار، با استفاده از گزارش‌های تاریخی کهن و داده‌های برآمده از متون دینی، با رویکردی توصیفی-تحلیلی این نتایج حاصل آمده است که؛ با توجه به رسمیت بافتن مسیحیت در قلمرو رومیان و تهاجماتی که از سوی شرق، قلمرو ساسانیان را تهدید می کرد، ساسانیان از جمله تدابیر مهمی که اندیشیدند ، تاکید بر دین مزدیسنی به عنوان دین ایرانی در برابر ادیان انیرانی بود که متولیانی در ورای مرزهای ایرانی داشت؛ تا بدین نحو جبهة مستحکم و نیرومندی را در برابر نفوذ ادیان انیرانی در بین ایرانیان ایجاد کنند. ساسانیان در پیشبرد این سیاست افزون بر بنیاد پرستشگاهها و ایجاد مستعمره های ایرانی در مناطق انیرانی، پروپاگاندای گسترده ای در اهمیت دین به راه انداختند و حتی با ایجاد انشقاق بین پیروان ادیان غیرمزدیسنی با هم مسلکان آنها در خارج از مرزهای ایرانشهر، در ایرانی ساختن برخی اقلیت های مهم و همبستگی بین آنها با سایر افراد جامعه کوشیدند.

https://jis.uk.ac.ir/article_4898_13b369419507cf966fe85f61f41fc9a1.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله مطالعات ایرانی 1735-0700 24 47 2025 06 22 Comparative Analysis of the Function of Transcendental Motifs in the Narrative Structure of Epic Poems Based on Georges Dumézil's Theory of Triple Action: "Study society: Khavarannameh, Shahanshahnameh, Zafarnameh" تحلیل تطبیقی کارکرد بن مایه های ماورائی در ساختار روایی منظومه های حماسی بر مبنای نظریه کنش‌های سه گانه ژرژ دومزیل «جامعه مورد مطالعه: خاوران نامه، شهنشاه نامه، ظفرنامه» 307 335 4897 10.22103/jis.2025.24457.2675 FA معصومه کریمیان کلهرودی دانشجوی دکتری دانشگاه آزاد اسلامی - واحد یادگار امام (ره) شهرری فرشته ناصری استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی - دانشکده ادبیات و علوم انسانی - دانشگاه آزاد اسلامی - واحد یادگار امام (ره) شهرری. مریم پیکانپور استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی - دانشکده ادبیات و علوم انسانی - واحد یادگار امام (ره) - شهر ری. Journal Article 2024 11 30 The present study, relying on the theory of triple actions in the thought of Georges Dumesil, tries to answer the main question: "What are the similarities of the supernatural themes in the types of Iranian epic poems "Khavaran-nameh, Zafar-nameh and Shahan-shah-nameh"?" According to the findings of the study, it seems that in each of the types of poems "historical, heroic, religious" one of the triple actions is more prominent. In Zafar-nameh, according to Mostofi's "Iranshahri" thought, among the three actions, the action of "rulership" and "kingship" is most prominent; therefore, the king, as the absolute representative of God on earth, has a high and sacred position; because on the one hand, he has the power of God, and on the other hand, the characteristics of piety, justice, forgiveness and prudence can be examined in the actions of this character. In the religious system of "Khavaran-Nameh", which describes the bravery of the Shiite leader, the act of war/chivalry is more prominent. Considering the content of this work, elements such as divine and spiritual fervor are represented in a different way; in the sense that Khusfi has given these components a sacred and divine aspect and the miracle and supernatural power of the hero of the work prevails over other epic aspects of this system. In the Shahanshah-Nameh of Saba, considering the content of the work, the acts of rule/royalty and war and chivalry are more predominant. Abbas Mirza, as the hero of the narrative, fights foreigners/non-Iranians and is a symbol ... پژوهش حاضر سعی دارد با تکیه بر نظریة کنش‌های سه‌گانه به این پرسش پاسخ دهد که «موارد همانندی بن‌مایه‌های ماورایی در انواع حماسه‌های منظوم ایران در چهارچوب نظریة اسطوره‌شناسی کنشگرای ژرژ دومزیل کدام‌اند؟. با توجه به هدف پژوهش، یک منظومة اساطیری «گرشاسب‌نامه»، یک منظومة دینی «خاوران‌نامه»، یک منظومة پهلوانی «شهنشاه‌نامه» و یک منظومة تاریخی «ظفرنامه» اساس تحلیل قرار گرفته است. با توجه به یافته‌های پژوهش به نظر می‌رسد در هر یک از این منظومه‌ها یکی از کنش‌های سه‌گانة مدّنظر ژرژ دومزیل نمود بیشتری دارد. عامل اصلی در این زمینه «جهانبینی حاکم بر اثر» و «درون‌مایة» این منظومه‌ها است. در هر سه منظومه «خواب‌دیدن و پیشگویی» عامل شکل‌گیری جریان روایت است؛ اما در هر یک کارکرد متفاوتی دارد. در اندیشة «ایرانشهریِ» مستوفی، کنش «فرمانروایی» نمود بیشتری دارد و شاه به‌عنوان نمایندة مطلق خداوند بر روی زمین، جایگاهی والا و مقدس دارد؛ زیرا از یک سو دارای فرّه‌ایزدی است و از سوی دیگر ویژگی دینداری، دادورزی، بخشش و تدبیر در کنش‌های این شخصیت قابل بررسی است. در «گرشاسب‌نامه» با توجه به درون‌مایة این اثر «وصف جنگاوری‌های «گرشاسب» و گزارش اعمال وی»، دو کنش جنگاوری و باروری نمود بیشتری دارند.در منظومة مذهبی «خاوران‌نامه» که به شرح دلاوری‌های پیشوای شیعیان می‌پردازد، کنش جنگاوری / سلحشوری نمود بیشتری دارد و عناصری مانند فرّه ایزدی و روئین‌تنی به شیوة متفاوتی بازنمایی شده‌اند و معجزه و قدرت ماورایی قهرمان اثر بر سایر وجوه حماسی این منظومه غلبه دارد. در شهنشاه‌نامة صبا نیز کنش‌های فرمانروایی/ شهریاری و جنگاوری و سلحشوری غلبة بیشتری دارد...

https://jis.uk.ac.ir/article_4897_d5b1e05e548eace9a2bb715f0b34a5b8.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله مطالعات ایرانی 1735-0700 24 47 2025 06 22 Phenomenology of Language in Mystical Poetry based on Merleau-Ponty's Opinions پدیدارشناسی زبان در شعر عرفانی بر مبنای آرای مرلوپونتی 337 358 4896 10.22103/jis.2025.24908.2705 FA رسول کمالی دولت آبادی گروه ارتباط تصویری، دانشکده هنرهای تجسمی، دانشگاه هنر اصفهان، ایران Journal Article 2025 03 01 Purpose: Merleau-Ponty considers language as knowledge and a kind of correlation between thinking, language and body. According to him, all linguistic signs and conventions are a pre-existing accumulation and a product of thinking and expressive action of a world-culture, and flesh makes it more meaningful with "bodily understanding" and "individual application". While examining the phenomenology of language according to Merleau-Ponty, this article tries to phenomenology the metaphorical-allegorical language of mystical poetry based on the opinions of this philosopher. Method and Research: This article, relying on components extracted from Merleau-Ponty's phenomenological-linguistic views, studies the metaphorical language of Iranian mystical poetry. The statistical population of this study is the mystical poems of poets such as Rumi, Hafez, and Iraqi, and the author has purposefully selected 30 verses from these poems for study and reference. Findings and Conclusions: Relying on this point of view, the mystic cannot completely escape the control of the language-world of tradition, but by facing the belief components of the world of tradition and its linguistic limitations, he expresses his individuality in the work. With the help of his metaphorical language, he can use any theme to describe his inner states or his romantic relationship with God in his poetry, and while expanding the meanings in mystical themes and symbols, he connects the concepts together; And finally, he can remind the meaning of the language and world of tradition: that is, the meaning of transcendence and all-encompassing truth in the universe. زمینه/هدف: مرلوپونتی زبان را به‌مثابۀ شناخت می‌داند و میان تفکر، زبان و بدن نوعی همبستگی قائل است. در نزد او، کلیۀ نشانه‌ها و قراردادهای زبانی انباشتی از‌پیش‌موجود و محصول تفکر و کنش بیانی یک جهان-فرهنگ است و تن-سوژه با «درک تنانه» و «کاربرد فردی» آن را پرمعناتر و گسترده‌تر می‌کند. این مقاله ضمن بررسی پدیدارشناسی زبان در نزد مرلوپونتی، تلاش دارد تا زبان استعاری-تمثیلی شعر عرفانی را بر اساس آرای این فیلسوف فرانسوی پدیدارشناسی کند. روش/رویکرد: این مقاله با تکیه‌بر مؤلفه‌های استخراجی از آراء پدیدارشناسانه-زبان‌شناختی مرلوپونتی، به مطالعۀ زبان استعاری شعر عرفانی ایران می‌پردازد. جامعۀ آماری این پژوهش، اشعار عرفانی شعرایی نظیر مولوی، حافظ و عراقی است و نگارنده به‌صورت هدفمند 30 بیت از این اشعار را جهت مطالعه و استناد برگزیده است. یافته‌ها/نتایج: با تکیه بر پدیدارشناسی زبان در نزد مرلوپونتی، عارف نمی‌تواند به‌صورت کامل از سیطرۀ زبان-جهان سنت برهد، ولی او با تنیدن در مولفه‌های اعتقادی جهانِ سنت و محدودیت‌های زبانی آن، فردیت خویش را -با توجه به قدرت خلاقۀ تن‌روان در ادراک و به‌کارگیری جریان زبان- در اثر بروز می‌دهد. او به‌مدد زبان استعاری خود، می‌تواند هر مضمون را برای توصیف حالات درونی یا رابطۀ عاشقانۀ خود با حق در شعر خویش به تمثیل گیرد و ضمن گسترش دلالت‌ها در مضامین و نمادهای عرفانی، معانی را به هم سوق و پیوند دهد تا در آخر مقصود زبان-جهانِ سنت را متذکر شود: یعنی معنای فرابود و فراگیر حق در کائنات.

https://jis.uk.ac.ir/article_4896_9bba952c3045a8b219a873fa3585776a.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله مطالعات ایرانی 1735-0700 24 47 2025 06 22 Textual Criticism of Errors in Hamza-Nama with Emphasis on Formulaic Expressions تصحیح اغلاط حمزه‌نامه با تکیه بر عبارات قالبی 359 378 4895 10.22103/jis.2025.24757.2693 FA مختار کمیلی گروه زبان و ادبیات فارسی ،دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ولی عصر(عج) رفسنجان، رفسنجان Journal Article 2025 01 30 Textual Criticism of Errors in Hamza-Nama with Emphasis on Formulaic Expressions Abstract Ḥamzah ibn ʿAbd al-Muṭṭalib, a prominent figure in early Islam, has a biography that has strayed from historical reality and taken on the characteristics of a tale and legend. Hamzanama is a popular and legendary account of Hamza's life, apparently written in the 7th century AH (13th century CE), of which only one manuscript remains. Jafar Shoar has edited Hamzanama based on this single manuscript, but the edition has errors and flaws. This article aims to identify and correct some of these errors, to provide accurate readings of illegible words in the text, and to reconstruct omitted phrases. Our method for correcting these errors and reconstructing omitted phrases is based on comparing phrases repeated in identical situations within this narrative. These recurring phrases, which we call formulaic phrases, have a very high frequency in the sixty-nine stories of Hamzanama. The result is that misread words and omitted phrases sometimes confuse and disjoint the text, disrupting the comprehension of the narrative flow. Therefore, correcting these errors and reconstructing the omitted sentences by relying on and referring to these formulaic phrases is necessary. By applying these textual criticisms, subsequent editions of Hamzanama, one of the oldest popular accounts of Hamza's life, will be more refined. Keywords: Ḥamzah ibn ʿAbd al-Muṭṭalib, Hamzanama, Formulaic Phrases, Collation, Errors, Textual Criticism, Jafar Shoar تصحیح اغلاط حمزه‌نامه با تکیه بر عبارات قالبی چکیده یکی از شخصیّت‌های معروف صدر اسلام، حمزه‌بن عبدالمطلب است که زندگی‌نامة او از ساحت واقعّیت دور افتاده و رنگ قصّه و افسانه گرفته است. حمزه‌نامه یکی از روایات عامیانه و افسانه‌گون زندگی حمزه است که ظاهراً در سدة هفتم کتابت شده و از آن، تنها یک‌ دست‌نویس باقی‌مانده است. جعفر شعار براساس همین تک نسخه، حمزه‌نامه را تصحیح نموده است که عاری از لغزش نیست. هدف نگارنده در این مقاله نشان دادن و اصلاح پاره‌ای از این لغزش‌ها و خواندن واژگان ناخوانای متن و یا بازیافت عبارات محذوف کتاب است. روش ما در اصلاح این لغزش‌ها وبازیافت عبارات محذوف، مبتنی بر مقابلة عباراتی است که در موقعیّت‌های یکسان در این قصّه تکرار شده است. این عبارات مکرّر که به آن‌ها عبارات قالبی اطلاق می‌شود، در داستان‌های شصت‌ونه‌گانة حمزه‌نامه، بسامد بسیار دارد. نتیجه این که واژگان مغلوط و عبارات سقط شده، گاه متن را آشفته و پریشان و درک روند قصّه را مختل می‌کند و به همین سبب اصلاح لغزش‌ها و بازسازی جملات محذوف با تکیه و استناد به عبارات قالبی، بایسته است. با اعمال این اصلاحات چاپ‌های بعدی حمزه‌نامه که از کهن روایات عامیانة زندگی حمزه است منقّح‌تر خواهد شد. واژه‌های کلیدی: حمزه بن عبدالمطلب، حمزه‌نامه، عبارات قالبی، مقابله، اغلاط، تصحیح، جعفرشعار

https://jis.uk.ac.ir/article_4895_58ab0743c18e5ac5263f1479705dcdd2.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله مطالعات ایرانی 1735-0700 24 47 2025 06 22 A Survey of Attar Studies from a Historical and Thematic Perspective in Research Papers (1921-2015) سیر عطار پژوهی از منظر تاریخی و موضوعی در حوزة مقالات ( ۱۳۰۰ -۱۳۹۴) 379 412 4891 10.22103/jis.2025.23225.2623 FA الهام گنج کریمی دکتری زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد، مدرّس گروه زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه شهید باهنر کرمان محمد تقوی دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد احسان قبول استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2024 07 05 The artistic and linguistic abilities and inclusion of various intellectual and epistemological topics in the works of Attar Neishabouri have led to the writing of many articles about his works, poems and life. In this article, researches on perfumery in the field of articles from 1300 to the end of 1394 (including 375 articles) have been reviewed. In addition to examining the approaches related to Attar and his works in articles, this research has been carried out to find and show topics that researchers have paid less attention to, with the aim of preventing duplication and doing parallel work. The research method in this thesis is descriptive-analytical. The articles are discussed in three components of the historical course, researchers' approach to Attar Nishabouri's various works and thematic axes. The result of the research shows the growth of perfume research since the late eighties and nineties. Among Attar's works, Logical Al-Tir is at the top with 159 articles (42.4%) due to its maturity in content and structure, multiplicity and variety of thematic themes, as well as teaching in the university. Then, in the order of Elahinameh, Fatalnameh, Tadzkire al-Awliya, Diwan Ghazliat, works attributed to Attar (Pandnameh, Fatutnameh, etc.), Mukhtarnameh (Rabaiyat) are in the next categories. In terms of content, the topics were divided into six areas, which are, in order of statistical frequency, From: comparative and comparative articles, point-finding articles, theory-oriented articles, articles related to the identification and review of Attar's works, bibliographic articles and biographical articles. قابلیّت‌های هنری و زبانی و اشتمال بر مباحث فکری و معرفتی گوناگون در آثار عطّار نیشابوری سبب نگارش مقاله‌های متعدّد دربارۀ آثار، اشعار و زندگی وی شده است. در این مقاله، پژوهش‌های عطّارشناسی در حوزة مقالات از سال ۱۳۰۰ تا پایان سال ۱۳۹۴ (شامل ۳۷۵ مقاله) بررسی شده است. این پژوهش علاوه بر بررسی رویکردهای مربوط به عطّار و آثار وی در مقالات به پیدا کردن و نشان دادن موضوعاتی که پژوهشگران کمتر به آن توجّه کرده‌اند با هدف پیشگیری از دوباره‌کاری و انجام کارهای موازی صورت پذیرفته است. روش تحقیق در این رساله توصیفی – تحلیلی است. مقالات در سه مؤلفة سیر تاریخی، رویکرد پژوهشگران به آثار مختلف عطّار نیشابوری و محورهای موضوعی به بحث گذاشته شده است. حاصل پژوهش نشان دهندة رشد عطارپژوهی از اواخر دهة هشتاد و نود است. از میان آثار عطار منطق‌الطیر به دلیل پختگی در محتوا و ساختار، کثرت و تنوع مضمونی کلام و همچنین تدریس در دانشگاه، با 159 مقاله (42.4 %) در صدر قرار دارد. سپس به ترتیب الهی‌نامه، مصیبت‌نامه، تذکره‌الاولیا، دیوان غزلیات، آثار منسوب به عطار( پند‌نامه، فتوت‌نامه و...، مختارنامه( رباعیات) در رده‌های بعد قرار دارند. از لحاظ محتوایی موضوعات به شش حوزه تقسیم‌بندی شدند که به ترتیب بسامد آماری عبارتند از: مقالات مقایسه‌ای و تطبیقی، مقالات نکته‌یاب، مقالات نظریّه‌محور، مقالات مربوط به شناسایی و بررسی آثار عطّار، مقالات نسخه‌شناسی و مقالات زندگی‌نامه‌ای.

https://jis.uk.ac.ir/article_4891_c9c77facdb03908edf8ba946aa0c78a8.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله مطالعات ایرانی 1735-0700 24 47 2025 06 22 Comparative Study of the Heroic Indicators in the Seven Horses of ‎Esfandiar and the Beowulf Epic with Emphasis on the Motif "Battle with ‎the Dragon"‎ بررسی تطبیقی شاخص‌های پهلوانی در هفت‌خان اسفندیار و حماسه بیوولف با تأکید بر ‏بن مایه «نبرد با اژدها» ‏ 413 436 4715 10.22103/jis.2025.23894.2639 FA زهرا لشگری دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی - دانشگاه پیام نور مرکز بین الملل بهناز پیامنی دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی - پیام نور- تهران- ایران مریم زمانی استادیارگروه زبان و ادبیات فارسی - پیام نور- تهران- ایران Journal Article 2024 08 16 Purpose: The epic of Beowulf and ‎the Seven Khans of Esfandiyar are epics in which the battle with a ‎dragon is described as a significant event; in the Seven Khans of ‎Esfandiyar, where the dragon appears in the third,s Khan, it is killed ‎by Esfandiyar's intelligence and skill, whereas in the epic of Beowulf, ‎in addition to Beowulf killing the dragon, this battle is also the cause ‎of Beowulf's death; it should be noted that in both epics, the dragon is ‎depicted as a malevolent force and an anti-hero. The aim of this ‎research is to examine the motif of the battle with the dragon in the ‎two epic narratives of Shahnameh and Beowulf, to identify the ‎similarities and differences present in both works. ‎ Method/research: This research was conducted using a library-based ‎method. In this research, the authors aim to examine the battle with ‎the dragon as one of the most prominent heroic indicators in a ‎comparative approach with the epic Beowulf. ‎ Findings/conclusion: In this study, the reasons for the ‎hero's fight with the dragon have been analyzed and examined, ‎concluding that the theme of war and battle in heroic texts is one of ‎the core themes of an epic narrative, and the motif of battling a ‎dragon is an essential and recurring feature for a hero in most epics ‎around the world, with the theme of both epics revolving around the ‎conflict of good versus evil and ultimately the triumph of good over ‎evil and the malevolent.‎ زمینه/ هدف: ن زیرا در نبرد با این موجودات، پهلوان در اکثر مواقع موفق به شکست اژدها می‌شود. ‏اژدها به عنوان موجودی اساطیری در ایران و ملل دیگر به صور مختلف توصیف شده است و خویشکاری‌های آن ‏نیز با توجه به پیشینه و فرهنگ هر تمدنی متفاوت است. حماسه بیوولف و هفت‌خان اسفندیار از حماسه‌هایی ‏هستند که نبرد با اژدها به‌صورت یک حادثه مهم توصیف‌شده است؛ زیرا در هفت خان اسفندیار که نبرد با اژدها در ‏خان سوم قرارگرفته، اژدها با هوشمندی و درایت اسفندیار کشته می‌شود، اما در حماسه بیوولف، علاوه بر کشته ‏شدن اژدها توسط بیوولف، این نبرد عامل مرگ بیوولف است؛ باید گفت در هردو حماسه، اژدها به‌عنوان عنصری ‏اهریمنی و ضدقهرمان توصیف‌شده است. هدف از این پژوهش بررسی موتیف نبرد با اژدها در دو منظومه حماسی ‏شاهنامه و بیوولف است، تا از این بستر به میزان شباهت‌ها و تفاوت‌های موجود در هردو اثر دست یابد.‏ روش/رویکرد: این پژوهش به روش کتابخانه‌ای صورت گرفته است.‏ یافته‌ها/ نتایج: دراین پژوهش شکل ظاهری اژدها، سلاح مبارزه با اژدها و علت نبرد پهلوان با اژدها تحلیل و ‏بررسی‌شده و در پایان به این نتیجه رسیده است که درون‌مایه جنگ و نبرد در متونی با موضوع حماسی، از ‏درون‌مایه‌های اصلی یک متن حماسی است و شاخص نبرد با اژدها برای یک پهلوان شاخصی ضروری و پرتکرار ‏در اغلب حماسه‌های جهان بوده و درون‌مایه هر دو حماسه نبرد خیر و شر و در نهایت غلبه خیر بر شر و اهریمن ‏است. ‏

https://jis.uk.ac.ir/article_4715_47b65ec0d7d485e2942bdc0a017014cb.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله مطالعات ایرانی 1735-0700 24 47 2025 06 22 Analyzing the structure of Contradiction in Attar Nishaburi's Mokhtarnama تحلیل هنرسازه تضاد در مختارنامۀ عطار نیشابوری 437 458 4893 10.22103/jis.2025.23986.2646 FA حیدر حسنلو زبان و ادبیات فارسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران. عقیل معصومی دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران. تورج عقدایی گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران. حسین آریان دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران. Journal Article 2024 09 05 Background/Objective: This research seeks to show the appearance of the form and aspects of literature in Attar Neishabouri's quatrains with regard to the art of contrast. Clarifying this issue to a large extent clarifies the aesthetic pattern of Attar's quatrains. Method/Approach: In this research, the theory of formalism has been used. This theory seeks to reveal the literary aspects of literary texts. Among these, the quatrains of Atar Neishaburi have been selected by examining the dominant features in the verses that have used the art of contrast. Findings/Results: The research results show that Attar's Mukhtarnama is one of the most comprehensive sources in terms of having a variety of mystical themes, and this source contains many linguistic and mystical contradictions. The literary forms of verses follow three general patterns in which the contribution of contrast is very prominent. Contradiction, as one of the prominent features of Attar's words, comes from his deep inner experiences and revelations, which are obtained after he transcends the material world and faces higher truths. The extent of Attar's mysticism defines many truths that we see in conflict together, and reflecting on the depth of these contradictions and their mutual relationships brings us closer to the truth of Attar's practical mysticism. زمینه / هدف: این پژوهش درپی آنست که سیمای فرم و وجوه ادبیت را در رباعیات عطار نیشابوری با توجه به هنرسازۀ تضاد نشان دهد. مشخص کردن این مسئله تا حدود زیادی الگوی جمال‌شناسیک رباعیات عطار را روشن می‌کند. روش / رویکرد: در این پژوهش از نظریۀ صورت‌گرایی استفاده شده است. این نظریه درپی آشکار کردن وجوه ادبیت متون ادبی است. از این میان رباعیات عطار نیشابوری ازطریق بررسی وجه‌غالب در ابیاتی که از هنرسازۀ تضاد بهره برده‌اند، انتخاب شده‌است. یافته‌ها / نتایج: نتایج تحقیق نشان می‌دهد مختارنامۀ عطار یکی از جامع ترین منابع به لحاظ برخورداری از انواع مضامین عرفانی است و این منبع در بردارندۀ تضادهای زبانی و عرفانی بسیاری است. اشکال ادبیت ابیات از سه الگوی کلی پیروی می‌کند که سهم تضاد در آن بسیار برجسته است. تضاد به‌عنوان یکی از ویژگیهای بارز کلام عطار برآمده از تجربیات و مکاشفات عمیق درونی اوست که در پی فراتر رفتن او از دنیای مادی و مواجه با حقایق برتر به دست می‌آید. گسترۀ عرفان عطار بسیاری از حقایقی را که ما آن‌ها را در تضاد هم می‌بینیم در کنار هم تعریف می‌کند و تأمل در ژرفای این تضادها و روابط دوسویۀ آنان ما را به حقیقت عرفان عملی عطار نزدیک‌تر می‌کند.

https://jis.uk.ac.ir/article_4893_6048785f66788da2d3f20280eac346da.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله مطالعات ایرانی 1735-0700 24 47 2025 06 22 Analysis of the legends of Tati Sankhasat Based on Arnethompson Other's theory تحلیل افسانه‌های تاتی سنخواست بر اساس الگوی آرنه، تامپسون و اوثر (مورد مطالعه: افسانههای تاتی مندرج در کتاب شبانههای کویر) 459 482 4892 10.22103/jis.2025.23693.2621 FA امید وحدانی فر دانشیار گروه آموزشی زبان و ادبیّات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران Journal Article 2024 06 29 Legends are one of the types of folk literature that have been used in the past as a way to transfer knowledge and information. North Khorasan is one of the provinces that has rich and rich legends and stories. This province includes various ethnic groups such as Turks, Turkmens, Kurds, and Tats, each of which is considered a useful source for research in the field of popular culture. In this research, the legends of the Tat tribe of Sankhast Jalga have been discussed. The element that is most visible in these legends and gives life to them are the themes, the purpose of this research is to extract these themes and present their scientific classification based on the theory of Arne Thompson Other. In this research, the most important themes of 30 Tati stories, including real creatures and animals, unreal and imaginary creatures and animals, people, common events and actions, unusual events and actions, concepts and topics, etc., are analyzed in a descriptive-analytical way. Been investigated. The result of this classification is the determination of the most frequent type of each subject, which is jackal, simorgh, king, sewing slippers, animals talking and falling in love, respectively. The main and written source of these 30 legends is the book "Desert Nights" written by Hossein Eskandari. The achievement of this article is that the legends of this region have common roots with Iranian legends and it is possible to understand the beliefs and customs of the people of this tribe from . افسانه‌ها یکی از انواع ادبیات عامیانه هستند که در گذشته از آن‌ها به عنوان شیوۀ‌ انتقال دانش و اطلاعات به کار گرفته شده است. خراسان شمالی یکی از استان‌هایی است که دارای افسانه‌ها و قصّه‌های غنی و پرنغزی است. این استان شامل اقوام مختلفی از جمله: ترک، ترکمن، کرد و تات می‌باشد که هر یک از آن‌ها منابع مفیدی برای پژوهش در حوزۀ فرهنگ عامه به حساب می‌آیند. در این پژوهش به افسانه‌های قوم تات جلگۀ‌ سنخواست پرداخته شده‌ است. عنصری که بیش از همه در این افسانه‌ها به چشم می‌خورد و به آن‌ها جان می‌بخشد، بن‌مایه‌هاست که هدف پژوهش حاضر استخراج این بن‌مایه‌ها و ارائۀ‌ طبقه‌بندی علمی آن‌ها بر اساس نظریّۀ آرنه تامپسون اوثر است. در این پژوهش مهم‌ترین بن‌مایه‌های 30 قصۀ‌ تاتی از جمله موجودات و حیوانات واقعی، موجودات و حیوانات غیرواقعی و خیالی، اشخاص، حوادث و اعمال معمول، حوادث و اعمال غیرمعمول، مفاهیم و موضوعات و ... به روش توصیفی- تحلیلی بررسی شده است. حاصل این طبقه‌بندی، مشخص شدن پربسامدترین نوع هر بن‌مایه است که به ترتیب شغال، سیمرغ، شاه، پاپوش دوختن، حرف زدن حیوانات و عاشق شدن می‌باشد. منبع اصلی و مکتوب این 30 افسانه، کتاب «شبانه‌های کویر» تألیف حسین اسکندری است. دستاورد این مقاله این است که افسانه‌های این منطقه ریشه‌های مشترکی با افسانه‌های ایرانی دارند و می‌توان از این افسانه‌ها به اعتقادات و آداب و رسوم مردم این قوم پی برد.

https://jis.uk.ac.ir/article_4892_6c88e2252bbf4dd48b972e7a27962589.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله مطالعات ایرانی 1735-0700 24 47 2025 06 22 - سخن سردبیر: فرهنگ پویای امروز 4880 10.22103/jis.2025.4880 FA محمدرضا صرفی استاد دانشگاه شهید باهنر کرمان، دانشکده ادبیات علوم انسانی Journal Article 2025 07 03 - سخن سردبیر: فرهنگ پویای امروز کمتر کسی را می‌توان یافت که بارها و بارها نشنیده و یا نخوانده باشد که: «ایران دارای فرهنگی غنی و ریشه‌دار است.» این گزاره واقعیتی تردیدناپذیر را بیان می‌کند. اگر به تعریف تایلور از فرهنگ، آنجا که «فرهنگ را مجموعۀ پیچیده‌ای از دانش‌ها، باورها، هنرها، قوانین، اخلاقیات، عادات و هرچه که فرد به عنوان عضوی از جامعۀ خویش فرامی‌گیرد»، اعتماد کنیم، برای هر جنبه‌ای از مؤلفه‌های این تعریف می‌توانیم هزاران مورد برجسته را در حوزۀ تمدن ایرانی - اسلامی برشمریم و به آن‌ها ببالیم؛ اما آیا این به خود بالیدن‌ها و به عظمت و شکوه پیشینیان نازیدن‌ها و فخر فروختن‌ها، اگر در زندگی امروز ما حضور محسوس نداشته باشند و ما نتوانیم آن‌ها را برای پویا و سرزنده نگه داشتن زندگی امروزی‌مان به کار گیریم، چه معنایی خواهد داشت؟ در این صورت، ما نه تنها حافظ فرهنگ غنی نیاکانمان نبوده‌ایم، بلکه ویرانگر آن بوده‌ایم. امروز با وقایعی که هیولاصفتانِ دیوکردارِ اجنبی برای ایران عزیز و مردمان شریف و نجیب آن رقم زده‌اند، ناگهان نگاه به فرهنگ تغییر کرده و عظمتِ گذشته در شکوهِ حال متجلی شده است. برای درک این نکتۀ مهم سه موضوع را به اختصار مطرح می‌کنم؛ با این توضیح که ما تا پیش از عصر حاضر، نسبت به فرهنگ غنی خود دو کار کرده‌ایم: 1- موزه‌داری 2- لاف زدن و پز دادن با زبان و بی‌اعتنایی در عمل. 1- موزه‌داری: هر شیءِ موزه‌ای که قابلیت آن را دارد که پیوسته در برابر چشم مردم قرار داده شود و احساس لذت و هویّت را برای آن‌ها رقم بزند، دارای ویژگی‌هایی است که مورد بحث ما نیست، ما در اینجا تنها به برخی مصداق‌های آن توجه می‌کنیم که در ادبیات و شعر، معماری، هنرهای تجسّمی، فرش، موسیقی ... حضور دارند. این اشیا بسیار افتخار برانگیز و مایۀ مباهات هستند، اما ما با آن‌ها چه کرده‌ایم؟ فقط به چند نمونه اشاره می‌کنم: مدام از معماری بی‌نظیر خود دم زده‌ایم. تخت جمشیدِ باعظمت را تحلیل کرده‌ایم و پیشِ روی جهانیان نهاده‌ایم؛ معماری بی‌نظیر مسجد شیخ لطف‌الله را مدام توصیف و تفسیر کرده‌ایم، و هَلُمَّ جَرّا، اما در عمل و در زندگی امروزین ما این معماری باعظمت چه جایی دارد؟ ما متأسفانه شهرهایمان را بی‌روح و خانه‌هایمان را با الگوبرداری‌ای ناقص از معماری غربی می‌سازیم. نمونۀ دیگر باغداری ایرانی است. باغ‌های ایرانی یکی از معدود مکتب‌های باغداری و باغ‌سازی جهان است. از زیبایی باغ‌هایمان به درستی و به حق دم زده‌ایم، به آن‌ها بالیده‌ایم و از آن‌ها لذت برده‌ایم؛ اما در عمل چه کرده‌ایم؟ آیا جز این است که پارک‌ها و بوستان‌های جدید خود را با الگوبرداری ناقص‌الخلقه‌ای از فرهنگ غربی پی افکنده‌ایم؟ و الی آخر. ما موزه‌دارِ زیبایی‌های فرهنگی خود شده‌ایم و آن‌ها را چنان در اطراف و دور و بر خود چیده‌ایم که عرصۀ زندگی واقعی را بر ما تنگ کرده‌اند. واقعا یک موزه‌دار و عتیقه‌چی هرگز جز حظّ بصری و ذهنی، هیچ لذت دیگری از اشیای خود می‌تواند ببرد؟ چه کسی دیده است که یک مجموعه‌دار و کلکسیونر در ظرف‌های باشکوه هنری غذا بخورد؟ ما تا دیروز چنین کرده بودیم. فقط جمع کرده بودیم و پز داده بودیم. 2-پز دادن به فرهنگ کهن و زندگی بر مبنای فرهنگ وارداتی بزک‌کردۀ غربی: فرهنگ ایرانی مبتنی بر زندگی جمعی، قدردانی، تسامح و تساهل، زیباطلبی، حق‌پرستی، امید به آینده، پویایی و نشاط و ... است. این‌ها البته تنها به جنبه‌هایی از فرهنگ معنوی ما اشاره دارد. مصداق‌های آن را به وفور در «گفتارِ نیک، کردارِ نیک و پندار نیک» ایرانیان آزاده و نجیب و نیاکان خردمند خود می‌توانیم شاهد باشیم. همۀ این‌ها را پیوسته از کتاب‌ها، تاریخ، اشعار، داستان‌ها و حماسه‌ها و اساطیر ایرانی بیرون می‌آوریم، برجسته می‌کنیم، می‌خوانیم، لذت می‌بریم و پز می‌دهیم. اما در عمل چه می‌کنیم؟ برای اینکه رفتار عملی خود را (البته تا دیروز، زیرا امروز همۀ مناسبات به یکباره به هم ریخت)، با این گنجینه‌های ارزشمند ببینیم، خوب است به جنبه‌هایی از فرهنگ معنوی جدید غربی که آن را تحت عنوان «مدرنیته» و «پسامدرنیته» می‌شناسیم، داشته باشیم. فرهنگ امروز غرب، درست در تقابل با فرهنگ شرقی، ایرانی و اسلامی، مبتنی بر فردگرایی، طلبکاریِ دائمی از همه چیز و همه کس، تعصب کورکورانه و آزادیِ بیانِ جهت‌دار و شعاری، شهوت‌پرستی، خلاصه کردن همۀ زیبایی‌ها در زیبایی‌های محسوس و جسمانی، نیهیلیسم و پوچ‌گرایی، محدود کردن همه چیز به مادیات و لذا غرق شدن در اعماق پول‌پرستی و مادی‌گرایی به جای پویایی، و سرانجام یأس و ناامیدی و سیاه‌بینیِ کلِّ هستی است. تا دیروز ما به زبان، پزِ فرهنگ ایرانی را می‌دادیم و در عمل زندگی تقلیدگونه و ناقص‌الخلقه‌ای از جنبه‌های ظاهری فرهنگ غربی داشتیم. این دقیقاً معنای تهاجم فرهنگی، غارتگری فرهنگی، و مرعوبیت فرهنگی است. امّا: 3- امروز چه کردیم؟ امروز ایران بزرگ ما، و مردم نجیب و فرهنگ والای آن مورد هجومِ ناجوانمردانه، فریبکارانه، وحشیانه و غارتگرانۀ دیوانِ وارونه‌کار اسرائیلی- آمریکایی واقع شد. یکباره مردم خردمند و متمدّن ما دریافتند که چه باید بکنند. همه به سرعت فهمیدیم که: چون شیر به خود سپه‌شکن باش فرزند خصال خویشتن باش و دریافتیم که: گرچه اســــلاف مـن بزرگـانند هر یک اندر هنـر همه استاد نسبـت از خویشـتن کنم چو گُهر نه چو خاکـسترم کز آتش زاد چون بد و نیک زود می‌گذرد این چو آب، آن یکی دگر چون باد نز بدِ او به دل شوم غمگین نه ز نیکش به طبع گردم شاد (مسعود سعد سلمان) ناگهان چرخشی در همه چیز به وجود آمد. امواجِ مهربانی، قدردانی، تسامح و تساهل، امید و پویایی به میان مردم آمد و فرهنگی جدید شکل گرفت که باید با تمام وجود از آن مراقبت کنیم تا مبادا اختلاس‌گرانِ فرهنگی و دزدانِ رانت‌خوار و در کمین‌نشستگانِ گوساله‌پرست و متعصب و سودجو آن را از چنگ مردم بار دیگر خارج کنند. ما باید این فرهنگ جدید را پرورش دهیم و جهانی‌اش کنیم. فرهنگ امروز ما، فرهنگی است که مورد نیاز همۀ مردمانِ آزادۀ جهان است. امروز، عصرِ فرهنگ‌های بزک‌کردۀ خوش‌ظاهر و بدباطنِ اسرائیلی –آمریکایی- صهیونیستی سپری شده و با باز شدن چشم‌اندازهای جدید، وظایف سنگینی برعهدۀ خردمندان، فرهیختگان و روشنفکران نهاده شده است. از خداوند دانا و مهربان درخواست می‌کنیم لیاقت پاسداری از این فرهنگ جدید، و روشنگریِ ابعاد مختلف آن، و واکاوی جریان‌های فرعی آن، و معرفی آن به همۀ جهانیان، و حفاظتِ هوشیارانه از آن را به همۀ ما عنایت فرماید. به امید پیروزی نهایی زیبایی و نور بر تمام زشتی‌هایِ تحمیلی دیوانِ وارونه‌کارِ اسرائیلی- آمریکایی- صهیونیستی؛ و به امید روزی که حاکمیت جهان هستی به عهدۀ انسان‌های نیک‌نهاد، خداپرست، انسان‌دوست و زیبایی‌آفرین نهاده شود. ان شاء الله. محمّدرضا صرفی دانشگاه شهید باهنر کرمان

https://jis.uk.ac.ir/article_4880_b3b6dcf50dbd8f62063a3d21f02bcc84.pdf