مطالعه و بررسی آیین‌های باران‌خواهی در کتاب آثارالبلاد و اخبارالعباد

نوع مقاله : علمی

نویسنده

استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

چکیده

زمینه/هدف:آیین‌های باران‌خواهی در باور عامه با استمرار حیات اجتماعی مرتبط‌اند و چون وجهی قدسی دارند و تمنّایی برای زندگی‌اند، باید به‌درستی اجرا شوند تا موکّلان باران را یاری دهند و توجّه آن‌ها را جلب کنند. در کتاب آثارالبلاد و اخبارالعباد (تألیف در 674ق) از زکریا بن محمّد قزوینی (605-682ق)، به موارد متعدّدی از این آیین‌ها اشاره شده است که نه تنها در ایران و در میان مسلمانان، بلکه در فرهنگ‌ها و ملل مختلف ثبت شده‌اند؛ آیین‌هایی مانند: استمطار از سنگ‌های باران‌زا، دعای باران، تمسّک به اشخاص یا مکان‌های مقدس، رقص و موسیقی آیینی در طلب باران و قربانیِ (اسب) باران‌خواهی.

روش/رویکرد: پژوهش حاضر با تکیه بر آثارالبلاد و اخبارالعباد و به روش توصیف و تحلیل محتوا، آیین‌های باران‌خواهی مذکور را در منابع کهن‌تر بازشناسی می‌کند، نمونه‌های مشابه را در درازنای تاریخ تا به امروز نشان می‌دهد و با بررسی پشتوانة فرهنگی، بعضی وجوه اساطیری یا نمادشناسی را در آن‌ها بیان می‌کند.

یافته‌ها/نتایج: آثارالبلاد و اخبارالعباد از منظر ذکر آیین‌های مرتبط با فرهنگ عامه (مانند آیین‌های باران‌خواهی) قابل توجّه است. این آیین‌های باران‌خواهی که اغلب دارای پراکندگی جغرافیایی (در میان فرهنگ‌ها و ملل مختلف)، پیشینة بلند و استمرار تا به امروز هستند را می‌توان به عنوان بن‌مایه‌هایی با وجوه اسطوره‌شناسی/نمادشناسی دانست که ریشه در جان‌مند‌انگاری طبیعت دارند. به باور اجراکنندگان نخستین، با تقلید نمادین از پدیده‌های طبیعی و نثار نیاز و پیشکش می‌توان برکت و باران طلبید و گاه به هنگام شدّت، با تظاهر به حرمت‌شکنی، موکلان باران را بر سر مهر آورد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The study and examination of rain-seeking rituals in the book "Akhbar al-Balad wa Akhbar al-Ibad."

نویسنده [English]

  • Ehsan Pourabrisham
Assistant Professor of Persian Language and Literature, Shahid Chamran University Of Ahvaz. Ahvaz. Iran
چکیده [English]

Purpose: Rain- seeking rituals in popular belief are associated with the continuity of social life, and since they possess a sacred aspect and are a yearning for life, they must be performed correctly to assist the Angels of Rain and attract their attention. In the book "Athar al-Belad wa Akhbar al-Ibad" authored by Zakariya ibn Muhammad Qazwini (605-682 AH), various instances of these rituals are mentioned, which are recorded not only in Iran and among Muslims but also in different cultures and nations. These rituals include: : Rain- seeking from rain-bringing stones, praying for rain, seeking help from sacred individuals or places, performing ritual dances and music to request rain, and sacrificing (a horse) for rain- seeking.



Method : This research relies on "Athar al-Belad wa Akhbar al-Ibad" and employs a descriptive and content analysis method to identify the aforementioned Rain- seeking rituals in older sources, demonstrate similar examples throughout history up to the present day, and discuss some mythological or symbolic aspects within them by examining their cultural background.



Findings : "Athar al-Belad wa Akhbar al-Ibad" is noteworthy in terms of mentioning rituals related to popular culture (such as rain - seeking rituals). These rain - seeking rituals, which often exhibit geographical dispersion (among various cultures and nations), have a long history and continue to this day. They can be considered as foundational elements with mythological/symbolic aspects rooted in the animistic perception of nature. The original practitioners believed that by symbolically imitating natural phenomena and offering needs and gifts,

کلیدواژه‌ها [English]

  • Akhbar al-Balad wa Akhbar al-Ibad
  • "
  • rain-seeking
  • popular culture
  • cultural foundations
  • mythology